RA-MA BUỘC TỘI

(Trích Ra-ma-ya-na – sử thi Ấn Độ)

I. KIẾN THỨC CẦN THIẾT

– Khái niệm sử thi.

– Nắm nội dung chính của sử thi Ra-ma-ya-na.

II. KHIẾN THỨC CẦN ĐẠT

– Qua hai nhân vật Ra-ma và Xita, hiểu được quan niệm của người Ấn Độ cổ đại về mẫu người anh hùng, đức vua mẫu mực và người phụ nữ lí tưởng.

    – Thấy được nghệ thuật thể hiện nhân vật của sử thi Ra-ma-ya-na.

III. NỘI DUNG GHI CHÉP

 I. Tìm hiểu chung :

  1. Tác giả :

– Van-mi-ki sống cuối thế kỉ III TCN, được nhân dân Ấn Độ xem là nhà thơ đầu tiên của dân tộc mình.

– Bị cha mẹ ruồng bỏ nên trốn vào rừng sâu làm thảo khấu. Sau được Na-ra-đa dạy bảo mà trở thành đạo sĩ.

2. Tác phẩm :

   a. Nguồn gốc và ảnh hưởng :

– Là sáng tác tập thể của nhân dân lao động. Nhiều người hát rong kể và hát khắp mọi miền quê Ấn Độ. Tác phẩm là sự xâu chuỗi những câu chuyện về hoàng tử Ra-ma.

– Đạo sĩ Van-mi-ki là người hoàn thiện cuối cùng.

b. Tóm tắt tác phẩm : sgk.

3. Đoạn trích “Rama buộc tội” :

– Đoạn trích thuộc khúc ca thứ 6, chương 79.

– Nội dung: Sau khi cứu được Xita, Rama bỗng thay đổi thái độ, chàng nghi ngờ phẩm tiết của Xita và kết tội nàng không còn chung thủy. Xita đau đớn uất nghẹn và đòi lập giàn lửa hỏa thiêu để chứng minh lòng trinh bạch của mình.

 II. Đọc hiểu văn bản :

 1. Hoàn cảnh tái hợp của Rama và Xita :

– Sau chiến thắng Rama và Xita gặp lại nhau không phải trong một không gian riêng tư mà trong một không gian công cộng =>Rama không chỉ đứng trên tư cách một người chồng mà còn trên tư cách một anh hùng, một đức vua. Nói cách khác R đứng ở tư cách kép: con người cá nhân- con người xã hội. Tư cách kép đó khiến cho chàng ở trong một ràng buộc đôi: bổn phận người chồng nhưng vẫn phải giữ tròn bổn phận của một đức vua anh hùng.

– Rama đã gọi Xita là “phu nhân cao quý”, đây ko phải là cách gọi hạ thấp nhưng lại bộc lộ sự xa lạ, lạnh lùng và đầy trịnh trọng, dường như không một chút thân mật.

=> Giọng điệu này xác định tư cách Rama là một anh hùng, một đấng quân vương chứ không phải là một phu quân, một người chồng xiết bao thân thiết.

 2. Lời buộc tội của Rama :

– Chàng chiến đấu cứu Xita vì bổn phận của người anh hùng, đặc biệt là vì danh dự của của một bậc đại quân vương bị lăng nhục.

– Rama ruồng bỏ Xi ta vì :

+ Sự ghen tuông của người chồng.

+ Bổn phận, danh dự của đức vua anh hùng không chấp nhận người vợ chung chạ với kẻ khác.

=> Rama phải kìm mình, dằn lòng thể hiện ý chí sắt đá, che giấu tình cảm sâu kín trong lòng. Tác giả dã hé lộ cho ta thấy nội tâm – lời nói, hành động của Rama có sự mâu thuẫn.

 3. Tâm trạng và hành động của Xita :

 – Xita hết sức bất ngờ trước thái độ của Rama.

– Tâm trạng khi bị Rama buộc tội gay gắt:

  + Xita  đau đớn đến nghẹt thở, như cây dây leo bị vòi voi quật nát.

+ Nàng thấy xấu hổ cho số kiếp của mình, muốn tự chôn vuì cả hình hài của mình.

+ Nước mắt nàng đổ ra như suối.

– Xita lấy lại tự chủ và thanh minh cho chính mình.

+ Khẳng định tư cách, phẩm hạnh của mình.

 + Phân biệt giữa điều tùy thuộc vào số mệnh của nàng, vào quyền lực kẻ khác và điều trong vòng kiểm soát của nàng.

=> Cách lập luận của Xita chặt chẽ, vừa có lí vừa có tình, có sự tự tin vào phẩm giá mà cũng có nước mắt của nỗi yêu thương tha thiết nay bị nghi ngờ.

 – Xita nói Lắc-ma-na chuẩn bị cho mình một giàn hỏa thiêu  “Chị ko muốn sống sau những lời tố cáo lầm lạc như vậy… Giờ thì chị sẽ từ bỏ tấm thân này cho ngọn lửa…”.

– Khi tiến về giàn lửa, nàng hướng tới thần Anhi, cầu xin thần làm chứng cho đức hạnh của nàng. Sau đó, nàng “lượn quanh giàn thiêu rồi dũng cảm bước vào ngọn lửa.“

=> Hành động cao cả, tô đậm tấm lòng trong sáng, thánh thiện của Xita, tạo nên tính chất căng thẳng, gay cấn cho tác phẩm.

III. Tổng kết :

 1. Nội dung : Đoạn trích đã khắc họa sâu sắc hình ảnh, tâm trạng của Rama và Xita, qua đó thể hiện quan niệm của người Ấn Độ cổ về người anh hùng, đấng quân vương mẫu mực và người phụ nữ lý tưởng.

2.Nghệ thuật : Ngôn ngữ nhân vật giàu kịch tính, tài tình trong miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật, đoạn trích mang đặc trưng của nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật sử thi song lại có nét gần gũi với nhân vật trong VH hiện đại.

IV. BÀI TẬP THỰC HÀNH

Nhập vai Ra-ma, anh(chị) hãy kể lại cảnh buộc tội ấy.

V. NHIỆM VỤ VỀ NHÀ

 1. Bài tập rèn luyện :

a.Vẽ sơ đồ tư duy khái quát lại kiến thức của đoạn trích Ra-ma buộc tội.

b. Chia lớp thành 2 nhóm, mỗi nhóm trình diễn màn kịch Ra-ma buộc tội theo cảm nhận của mình.

c. Nhập vai Ra-ma, anh(chị) hãy kể lại cảnh buộc tội ấy.

 2. Chuẩn bị bài mới                                                             

Xem trước bài Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự.

 3. Nội dung chia sẻ

      Nếu có thắc mắc về nội dung bài học, học sinh truy cập website : thptphulam.hcm.edu.vn à Hoạt động chuyên môn à Ngữ văn 10 để đặt câu hỏi. Bên cạnh đó, học sinh cũng có thể tham gia giải đáp những thắc mắc của bạn bè, cùng nhau chia sẻ những kiến thức mà bản thân có được qua nội dung bài học.

Tác giả: Trương Hồng Thủy